Ở châu Âu, đầu thế kỷ XVIII mở ra thời đại Khai sáng (Enlightenment), khi lý trí, khoa học và tư duy con người ngày càng được đề cao. Song song với những chuyển biến về xã hội và tư tưởng, lịch sử thời trang cũng bước vào một giai đoạn phát triển mạnh mẽ.
Tại Pháp, tầng lớp tư sản có học thức ngày càng gia tăng ảnh hưởng thông qua các quán cà phê, salon và đời sống văn hóa. Những thị hiếu mà họ cổ vũ dần trở thành những trào lưu mới, lan rộng từ giới quý tộc đến tầng lớp trung lưu và những tầng lớp xã hội thấp hơn.
Phong cách thời trang rococo
Một trong những người có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của phong cách thời trang Rococo tại Pháp là Madame de Pompadour, tình nhân và cũng là một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn đến triều đình Louis XV. Bà đặc biệt yêu thích những gam màu pastel, chất liệu mềm mại và vẻ đẹp nhẹ nhàng, duyên dáng – những đặc điểm tiêu biểu của thẩm mỹ Rococo.
Tuy nhiên, nếu Madame de Pompadour góp phần định hình thị hiếu thẩm mỹ của triều đình, thì hoàng hậu Marie Antoinette mới là nhân vật đưa tinh thần ấy trở thành một hiện tượng thời trang nổi bật trong nửa sau thế kỷ XVIII.
Một nhân vật không thể không nhắc tới là Rose Bertin, người phụ trách trang phục cho Marie Antoinette. Bà được xem là một trong những nhà thiết kế thời trang có ảnh hưởng sớm tại Pháp, nổi tiếng với những thiết kế cầu kỳ dành cho Hoàng hậu.
Rose Bertin đã góp phần đưa nghề may trang phục vượt ra khỏi vai trò thủ công thuần túy, khi người sáng tạo bắt đầu được nhìn nhận như một nhân vật có tiếng nói trong việc định hình phong cách thời trang. Bà thậm chí còn được gọi bằng biệt danh “Bộ trưởng thời trang” của Marie Antoinette.
Marie Antoinette - biểu tượng thời trang của thế kỷ 18
Marie Antoinette (1755–1793), người Áo và là Hoàng hậu của vua Louis XVI nước Pháp từ năm 1774 đến 1792, được xem là một trong những biểu tượng thời trang của thế kỷ XVIII.
Mức độ xa hoa trong trang phục, kiểu tóc và đời sống cung đình đã tạo nên hình ảnh đặc trưng của bà, đồng thời khiến Marie Antoinette trở thành tâm điểm của những tranh luận về sự xa xỉ của Hoàng gia trước Cách mạng Pháp.
Marie Antoinette cũng góp phần phổ biến mẫu chemise à la reine – một kiểu váy trắng rộng, nhẹ nhàng hơn so với những cấu trúc trang phục cung đình vốn nặng nề. Thiết kế này gây chú ý bởi việc giảm bớt cấu trúc corset và nhấn mạnh vẻ tự nhiên, mềm mại của cơ thể.
Sự xuất hiện của kiểu váy này đánh dấu một thay đổi đáng chú ý trong thời trang nữ giới, khi vẻ đẹp tự nhiên và cảm giác thoải mái bắt đầu có vị trí rõ rệt hơn bên cạnh sự cầu kỳ của trang phục cung đình.
Đặc điểm
Trang phục của phụ nữ
Đường nét trang phục nữ giới trong thời trang thế kỷ XVIII có nhiều biến chuyển. Những chiếc váy lót có khung đỡ giúp tạo độ phồng là thành phần quan trọng, kết hợp với corset ôm sát phần thân trên. Những cấu trúc váy lớn thường được sử dụng trong các dịp đặc biệt, trong khi kiểu dáng nhỏ gọn hơn phù hợp với đời sống thường ngày.
Cổ áo sâu và rộng cũng trở nên phổ biến. Váy thường mở ở phía trước, để lộ phần áo lót hoặc váy bên trong. Tay áo ôm ở phần trên và xòe nhẹ ở cổ tay, nơi được trang trí bằng ren hoặc ruy-băng.
Có một số kiểu váy tiêu biểu trong giai đoạn này. Watteau gown có phần thân sau rộng và nối dài, trong khi thân trước vẫn tương đối ôm sát. Robe à la française nổi bật với cổ vuông, phần thân trước trang trí bằng ruy-băng, kết hợp với váy lót khung rộng và nhiều chi tiết ren, nơ, hoa. Trong khi đó, robe à l’anglaise có cấu trúc gọn gàng hơn, ôm sát cơ thể và thường có phần đuôi váy phía sau.
Giày cao gót của phụ nữ cũng trở nên thanh mảnh và được trang trí cầu kỳ hơn. Ở đầu thế kỷ, phụ nữ thường để tóc khá gọn, đôi khi phủ bột trắng hoặc kết hợp với khăn ren. Càng về sau, kiểu tóc càng được tạo hình cao và công phu, với tóc giả, lông vũ, hoa và nhiều vật trang trí khác.
Những kiểu tóc cầu kỳ ấy trở thành một phần quan trọng của phong cách thời trang Rococo, nơi trang phục và diện mạo được xem như một tổng thể biểu đạt địa vị, cá tính và thị hiếu thẩm mỹ.
Trang phục của đàn ông
Đàn ông thế kỷ XVIII thường mặc áo gilet (waistcoat) kết hợp với áo khoác và quần breeches dài đến đầu gối.
Áo gilet thường được làm từ lụa, satin hoặc nhung, với những đường thêu thủ công mô phỏng phong cảnh, hoa lá hay động vật bằng chỉ vàng, bạc. Cúc áo cũng được chăm chút như một chi tiết trang trí. Áo khoác ngoài có phần vạt dài phía sau, được gia cố để giữ form dáng nhưng vẫn duy trì vẻ mềm mại của chất liệu.
Phần quần thường dài tới đầu gối và kết hợp với tất trắng. Nếu thời trang nữ giới thế kỷ XVIII chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ Pháp, thì trang phục nam giới ngày càng chịu ảnh hưởng rõ nét từ phong cách Anh.
Ren và ruy-băng dần được tiết chế, thay vào đó là cà vạt lụa đen hoặc khăn trắng thắt quanh cổ, tạo nên diện mạo điềm đạm và thực tế hơn.
Đến những năm 1770 tại Anh, nhóm Macaronis nổi lên như một hiện tượng phong cách thời trang đặc biệt. Đây là những người trẻ trở về từ các chuyến Grand Tour châu Âu, chịu ảnh hưởng mạnh từ văn hóa và thời trang Italy.
Họ nổi bật với trang phục cầu kỳ, cổ áo xếp ly, màu sắc và phụ kiện gây chú ý. Phong cách của Macaronis vừa thể hiện tinh thần lập dị, vừa được nhìn nhận như một phản ứng đối với sự kiểu cách của giới thượng lưu đương thời.
Sau Cách mạng Pháp, một nhóm thời trang nổi loạn khác là Les Incroyables xuất hiện. Họ sử dụng những bộ trang phục có màu sắc nổi bật, giày thấp cổ, quần breeches và nhiều phụ kiện khác biệt.
Bước sang cuối thế kỷ XVIII, ảnh hưởng từ nước Anh ngày càng rõ nét trong thời trang nam giới. Trang phục trở nên tiết chế, thực dụng và nghiêm túc hơn – đặt nền móng cho diện mạo nam giới hiện đại và cho thấy thời trang đang từng bước chuyển mình cùng những biến động lớn của xã hội châu Âu.
DEC Design Education sưu tầm & biên tập.
#DEC: Học để trở thành chuyên nghiệp
